Wat het zijn
Maaltijdvervangers zijn shakes, repen, soepen of puddingen die een volledige maaltijd vervangen met een vaste hoeveelheid energie. Ze bevatten eiwit, koolhydraten, vet en een reeks vitaminen en mineralen. Eiwitshakes voor sporters zijn iets anders: die vullen een maaltijd aan en vervangen hem niet.
Wat de Europese regels toestaan
Voor maaltijdvervangers voor gewichtsbeheersing zijn in de Europese Unie twee gezondheidsclaims toegestaan, mits het product aan samenstellingseisen voldoet:
- Het vervangen van één dagelijkse maaltijd in een energiebeperkt dieet draagt bij tot het behoud van het gewicht na gewichtsverlies.
- Het vervangen van twee dagelijkse maaltijden in een energiebeperkt dieet draagt bij tot gewichtsverlies.
Het woord energiebeperkt is daarin wezenlijk: een shake naast een gewoon eetpatroon levert geen gewichtsverlies op.
Voordelen en nadelen
| Voordelen | Nadelen |
|---|---|
| Vaste, bekende hoeveelheid energie | Minder vezels dan een maaltijd met groente en volkoren |
| Weinig keuzemomenten op een drukke dag | Eentonig, wat het volhouden lastig maakt |
| Vitaminen en mineralen zijn toegevoegd | Geen oefening in gewone porties en maaltijden |
| Makkelijk mee te nemen | Kans op terugval na het stoppen |
Een voedingsdeskundige van het Voedingscentrum wees er in een artikel van Radar op dat de samenstelling van deze producten meestal goed is, maar dat stoffen uit groente, fruit en vis die nog niet volledig bekend zijn, erin ontbreken. Ook de eerste twee tot drie kilo die snel verdwijnen, zijn grotendeels vocht.
Waar op letten
- Eiwitgehalte: een maaltijdvervanger met voldoende eiwit verzadigt beter en helpt spiermassa te behouden.
- Vitaminen en mineralen: niet meer dan ongeveer 100 procent van de dagelijkse behoefte per dag in totaal, zeker bij gebruik naast een multivitamine.
- Vezels: bij weinig vezels helpt een portie groente naast de shake.
Een werkbare opzet
- Eén of twee maaltijden per dag vervangen, meestal ontbijt en lunch, met een gewone avondmaaltijd met groente.
- Voldoende water drinken; een shake is geen vervanging voor vocht.
- Vooraf plannen hoe de afbouw verloopt: eerst terug naar één shake per dag, daarna naar gewone maaltijden met dezelfde porties.
- Combineren met krachttraining om spierverlies te beperken.
Na de afvalperiode
Het moment na het stoppen met shakes is het moment van terugval. Wie in die fase dezelfde porties en eetmomenten aanhoudt en blijft bewegen, heeft de meeste kans het gewicht vast te houden.
Wanneer niet
Bij diabetes, nierziekten, zwangerschap, borstvoeding en bij jongeren is overleg met huisarts of diëtist nodig voordat maaltijden worden vervangen. Bij een eetstoornis in het verleden is een aanpak met vervangers en calorieën tellen af te raden zonder begeleiding.